“Ik snap heel veel niet maar dat is oké.”
Hieperdepiep HOERA.
Deze website bestaat (ergens vorige maand nog) één jaar. Ikzelf ben ook jarig. En wie jarig is trakteert, dus bij deze een verhaaltje. Alsjeblieft!
We gaan weer even terug naar vorig jaar. Toen het hier allemaal begon. Ik lees zelf mijn eigen verhaaltjes nooit terug, want naja, in lengte ben ik al heel vroeg gestopt met groeien, maar geestelijk maak ik nog steeds vrij grote sprongen. Volgens mij schreef ik zelfs in mijn intro van deze website dat ik vroeger al mijn schrijfsels gelijk weer de prullenbak in pleurde, omdat ik dacht: wat zeg jij nou eigenlijk?! Zelfs toen ik hier begon, snapte ik mijn dakpan nog niet helemaal.
Ik wist wel dat ik niet één waarheid had. Dat ik iedere dag een verschillende lievelingskleur kan hebben en ik dat zelf niet zo’n groot probleem vind. Maar ergens dacht ik dat dit nog een soort van naweeën waren van mijn hersenpudding toen ik gevoelsmatig van een klif flikkerde, met een traumaatje als gevolg. Wat ergens hopelijk met de tijd nog wel een keer recht zou trekken. Dat deed het dus niet. Het is permanent.
Het enige wat ik wél zeker wist, was dat er dingen in mijn leventje zijn gebeurd die voor mij normaal voelden, omdat ik er zelf mee kan leven, maar waarvan ik nog niet volledig kon beseffen dat het niet tot die categorie behoort.
Dat er in één jaar veel kan gebeuren, weet ik al heel lang. Dit levensjaar is daar weer een goed bewijs van, want ook al heb ik passende labels gekregen die mij voor anderen kunnen verklaren, er is er maar eentje die ik deel en waar ik achter sta.
Waar gaan we heen met dit verhaal, Elise? Oh ja, sorry. Ik ben dus klein, maar wel lang van stof. Ik wil het vandaag hebben over autonomie.
Scheppersafspraak
Dat ik veel nadenk en een druk brein heb, is geen nieuws. Een van de onderwerpen waar ik mij helemaal in kan verdiepen is religie. Vind ik echt fascinerend. Eigenlijk iedere kijk op het leven, ook spiritualiteit. Ik laat even in het midden waarin ik geloof, want dat belerende gedoe houd ik niet zo van. Iedereen lekker zelf weten. En ja, ik geloof zelf ook.
In iets.
Nu zijn er dus (spirituele) mensen die geloven dat je hier op aarde bent gekomen met een missie. Niet zomaar eentje, hè. Die heb je bedacht voordat je op deze aardkloot werd geslingerd. Dat kan een individueel doel zijn, maar ook samen met… geen idee wie precies eigenlijk.
Het kan zijn dat je hebt afgesproken met je zielsverwantje om elkaar weer opnieuw te treffen. In de hoop dat je deze keer wél goede afspraken maakt over de huishoudelijke taakverdeling. Zodat jullie niet weer hoeven te scheiden en dit keer wel met z’n tweeën een kistje kunt delen, mocht het tijd zijn voor het volgende level.
Of dat je hebt bedacht dat het je dit keer wel gaat lukken om de grootste koekenbakker van het universum te worden en er een potje van weet te maken.
In dit spirituele scenario lopen we in dit leven met z’n allen eigenlijk een soort script door, in de hoop dat je er lesjes uit haalt.
Nu wil ik niemand te kakken zetten, want ik kan bovenstaand geloof niet beamen of ontkrachten. Ik heb er namelijk geen actieve herinnering aan. Ik heb geen idee wie ik in mijn leven zou hebben gewenst. Ik ben er ook nog niet helemaal achter wat mijn eigen aardse missie is. Het enige wat ik weet, is dat ik het vooral gezellig wil houden. Maar als geboren en getogen beelddenker zie ik deze mogelijkheid wederom helemaal voor mij.
Vacature
In mijn hoofd zat ik vroeger in bovenstaand geval met de schepper in een kantoortje, omdat het mijn beurt was om mijn rol door te spreken. De schepper zegt tegen mij:
‘Elise, ik heb nog een interessante vacature vrij waarvan ik denk dat die wel bij jou past. Ik zoek iemand die bereid is om (bijna) alles te willen proberen en daarbij ook risico’s durft te nemen. Ik waarschuw je: daar hoort ook gigantisch op je snuitje gaan bij. Daarnaast is de voorwaarde dat je bereid bent om dit er schaamteloos uit te flappen.
Zelfs als dit betekent dat een willekeurige caissière bij de Lidl jouw ongemakkelijke levensverhaal kent, omdat je het een goed idee gaat vinden om dit grotendeels rond je dertigste online te slingeren. Ga nu niet vragen wat ‘online’ en wat de Lidl is, daar kom je tzt wel achter. Ik zal een kleine hint geven: je hoeft straks niet meer je eigen kippen te vangen en slachten. Kun je gewoon overal kant-en-klaar kopen en in je virtuele winkelwagentje pleuren. Echt mega chill!’
Nou goed, misschien voel je ’m al een beetje aankomen, maar ik weet bijna voor 99,99999% zeker dat ik in dit scenario mijn handen mega hard in de lucht heb gegooid en riep:
KIES MIJ, JA, ALSJEBLIEFT. Lijkt mij dolletjes!
Volgens mij heb ik de rol gekregen, maar ik wil daar nog wel even wat over zeggen.
Kinderlijke onschuld
Kijk, toen ik er vierendertig jaar geleden uit rolde als een eigenzinnig, witharig meiske dat nogal onbevreesd was, gingen er volgens mij bij niemand alarmbelletjes rinkelen over mijn doen en laten.
Het mooie aan kinderen is namelijk dat ze blanco op deze aardkloot worden gelanceerd. Met ieder hun eigen unieke kenmerken en onderscheidende karaktertjes. Zo is het ook bedoeld. We zijn geen kloontjes.
Pas later, als we fatsoenlijk kunnen waarnemen en in plaats van ons fruithapje over ons gezicht smeren eindelijk de lepel daadwerkelijk naar onze mond brengen, beginnen de invloeden van buitenaf binnen te dringen. Waren die tjoeketjoekes van je mammie en de vliegtuigjes van je vader toch ergens goed voor. Opvoeding, regels, standaarden. Een gemaakt ‘normaal’. Daarmee verliezen we soms ook stukjes van onszelf. Onze meest pure eigen versie.
Want dat ik vroeger als driejarig meisje al onze kat probeerde dood te knuffelen terwijl ik rustig haar brokken opat, was niet alarmerend. Dat ik te pas en te onpas wegliep van mijn ouders om ieder willekeurig mens een high five te geven en een gesprekje aan te knopen, was ook prima. Ieder levensorganisme was mijn beste vriend en dat was niet raar.
Ik kwam er ook nog mee weg dat ik op diezelfde leeftijd stiekem een snoepje wilde pakken en zelf op het aanrecht klom. Mij afzettend op een gloeiend hete kookplaat, wat zorgde voor tweedegraads brandwonden. Dat ik daarna gelijk met mijn verbandje in de zandbak ging spelen en vervolgens naar mijn moeder liep en zei: ‘kijk mama, vies’, kon ik ook gewoon afschuiven op mijn kinderlijke onschuld.
Inmiddels weet ik dat kattenbrokken ranzig zijn, dat er zoiets bestaat als dierenmishandeling en dat je wat meer rekening moet houden met de geestelijke gesteldheid van je ouders. Maar ik kan niet zeggen dat ik het ben verleerd om mijn eigen plan te trekken en acties heb waarbij er meermaals met scheve wenkbrauwen naar mij wordt gekeken.
Dit komt mede omdat ik gevoelsmatig op mijn dertigste een wedergeboorte had. Ik kwam in een hele nieuwe setting terecht, waardoor ik weer opnieuw mocht ontdekken. Die eigenzinnige, onbevreesde kant ben ik nooit helemaal verloren, maar ik kwam er al snel achter dat er op mijn leeftijd mensen bestaan die je ineens wél een rare snuiter vinden.
Alsof ik in een tweede puberteit zat.
Snap ik. Maar dat is te verklaren.
Waar dit gedrag toe heeft geleid, is namelijk terug naar waar het allemaal bij mij begon als kind. Oftewel: autonomie.
Een decennium geleden
In mijn vorige decennium huppelde ik mijn gehele twintiger jaren met een bezetsticker op mijn hoofd. Dat zorgde ervoor dat ik lekker inblendde in de natuurlijke levensloop des levens.
Mijn begin dertiger jaren bleef ik eigenlijk ook nog helemaal in lijn met de trend. Volgens het boekje van het consultatiebureau voor volwassenen is het namelijk hartstikke normaal en gezond om ook weer te scheiden.
Voor de mensen die net instappen en mij nog niet kennen: bovenstaande is hartstikke cynisch bedoeld, want ik vind dat dus niet normaal. Wat nog droeviger is, is dat mijn verhaal ook geen uitzondering meer is. Beetje cliché zelfs.
Afijn, is allang geleden en wil ik het niet meer over hebben. Waarom ik erover begin, is omdat ik niet te beroerd ben om toe te geven dat ik vanaf toen inderdaad in een tweede puberteit belandde. Het ironische aan dit alles was dat ik toen voor de buitenwereld helemaal geen rare snuiter was. Ik heb me compleet volgens de standaard gedragen en blendde prima in. Feestnummer dat ik was.
Dat was toen he-le-maal mooi. Eventjes. Totdat ik weer alleen thuis kwam en ik gelijk wist: maar dit is niet mijn normaal. Dit klopt niet.
Ik ga niet in details treden, maar ik heb zo vaak te horen gekregen dat dingen niet ‘mijn verantwoording’ waren. Ik kreeg bizar veel gratis freepasses voor acties die gevolgen hadden voor anderen, maar waar ik mij geen zorgen over zou moeten maken. Het voelde nooit als mij.
Ik heb van mijn ouders geleerd wat normen en waarden zijn. Hoe je met mensen omgaat, etc. Met dat stukje kennis hebben zij puik werk afgeleverd.
Er is alleen één ding wat veel sterker overheerst en niet aan te leren is en dat is mijn eigen innerlijke kompas. Het voelt haarfijn aan wanneer ik een grens over ga of niet eerlijk ben. De lampen zwaaien al nog voordat de sirenes kunnen loeien. Het werd tijd dat ik daar weer naar ging luisteren.
Het weet wanneer ik een geinige actie uithaal waarmee ik op het randje balanceer of een harde grens passeer. Ik heb dat lange tijd echt een waardeloze kutkwaliteit van mezelf gevonden. Er is een groot verschil tussen empathie en sympathie. Ik beheers vooral de eerste. Ben ik echt een ster in.
Ik heb een tijdje tegen mezelf in gesparteld in die puberteit. Ik werd pas echt ‘rebels’ volgens mijn omgeving op het moment dat ik besloot om de standaarden van het volwassen consultatiebureau keihard het raam uit te bonjouren. Het heeft me drie jaar gekost om er een weg in te vinden. Om wat kloppend voelt voor mij toe te passen. Dat was niet altijd even leuk, kan ik je vertellen. Ik heb daar geen vrienden mee gemaakt. Niet iedereen houdt van ‘nee’. Niet iedereen vindt het leuk om verantwoordelijk gehouden te worden voor zijn of haar eigen gedrag.
Niet ieder mens vindt het ook leuk als ik in een fancy restaurant zit en besluit alsnog dat veel te glibberige hapje met mijn handen naar binnen te werken. Want dat ‘hoort’ niet. Dat is dus het hele ding, want die etiquette is totaal niet relevant voor mij. Ik wil best rekening met iemand houden, maar dit is iets waar ik precies niemand mee schaad behalve mezelf als ik het niet doe. Ik word namelijk levensgevaarlijk als ik honger krijg. Als je garantie wilt om het volgens het boekje te doen, kunnen we beter naar de snackbar.
Insta post
Fast forward naar het hier en nu. Een paar weken geleden postte ik dat ik onbewust toch wel een beetje boos was de afgelopen jaren. Niet specifiek op iemand, maar meer in het algemeen, myself included…
Omdat ik de wereld oneerlijk verdeeld vind en de balans wat mij betreft ver te zoeken is. Dat is deels te wijten aan al mijn reizen. Waar ik het verschil in mensen al gelijk zag en nu ook zichtbaar kan maken.
Ik heb meer dan één jaar lang exact dezelfde reis gemaakt met iemand. We keken naar dezelfde omgeving, maar zagen allebei iets heel anders. Wat mij vooral is bijgebleven, is de onverdeeldheid. Begrijp me niet verkeerd, ik heb de tijd van mijn leven gehad en de meest waanzinnige dingen gezien en gedaan, maar het meest indrukwekkende was nooit een bestemming, het was een momentopname.
Er staan er hier al velen beschreven. Ik weet niet wat mijn gezelschap over de reis zegt, maar ik weet wel dat we toen al hele andere keuzes maakten over wat een ieder van ons belangrijk vond.
Mede door het reizen heb ik voor mezelf iets in werking gezet wat ik toen nog niet wist. Namelijk dat ik niet meer mee kon doen met het ‘normaal’ zoals ik het daarvoor ooit kende.
Alles wat er gebeurde en wat ik heb gezien de afgelopen jaren, verscheurde me van binnen. En ik lach veel. Ik maak ook graag grapjes, maar de pijn die ik ervan had is iets wat ik niet kan beschrijven.
De schepper heeft ooit bedacht dat het een goed idee was om mijn gevoelsbedrading megasterk af te stellen. Waardoor ik alles tot in mijn kleine, schattige teen voel. Daarmee bedoel ik niet hoe iemand zegt dat hij of zij zich voelt, maar wat daaronder zit. De kern, die zichtbaar wordt wanneer je tussen de regels door leest.
Wat ik ook in die instapost schreef, was dat humor een van de dingen was wat me nog boven water hield. Anders ging ik helemaal naar de piepjes. Het gevolg van mijn ‘rebelse’ gedrag (volgens anderen) was dat ik ook heel veel heb moeten loslaten. Waaronder eigen bloed, maar ook een hele gekozen familie. Wat ook heel pijnlijk was trouwens.
Niet omdat de ene beter is dan de ander, maar omdat het niet meer klopte voor mij. Want zij zagen niet de dingen die ik zag. Zij hadden een hele andere standaard. Een ander normaal. Andere benodigdheden. Dat accepteerde ik volledig, maar ik kon er niet naast staan. Dan ging ik zelf kopje onder.
Betekenis
Ik begon dit verhaal met geloof en dat is iets wat voor veel mensen heel belangrijk is. Daar heb ik alle respect voor, maar het is niet mijn drijfveer. Voor mij is het meer een houvast. Wat voor mij het verschil maakt is betekenis. Dat geeft in mijn geval zingeving.
De mensen die mij volgen of kennen weten dat ik heel veel sport. Ook dat is (naast blijven lachen) mijn redding geweest, want ik had en heb het nodig om alles wat ik waarneem weer kwijt te raken. Het heeft ervoor gezorgd dat ik harder werd zodat ik zacht kon blijven.
En ja, ook omdat ik sterk wil zijn. Het is niet aan mij om de wereldvrede te herstellen of andermans lasten op mijn schouders te dragen. Het is wel aan mij om betekenis te geven aan mijn bestaan.
Ik kan veel hebben, juist omdat ik zoveel train. Dat is niet voor uiterlijke vertoning, maar een reflectie van mijn binnenkant. Zodat ik kan zorgen dat het klopt voor mij en ik overeind kan blijven in wat ik tegenkom.
Ik snap namelijk heel veel niet maar dat is oké. Heel veel mij ook niet. Wat ik ook prima vind. Maar ik kan er alleen zijn voor mensen die ook begrijpen wat ze wél hebben. Die keerzijdes willen zien. Die zichzelf proberen te dragen. Die niet ten koste van anderen handelen en blijven proberen. Met een traan én een lach.
Er is een tijd geweest dat ik het heel prettig had gevonden als iemand even een seconde hetzelfde kon zien en voelen als ik. Gewoon zo van: aha, ik nu begrijp ik het Els. Had dat dan gezegd.
Ik kan namelijk wel vertellen dat ik in Bogotá bijna op mijn snufferdje ging omdat er een stapel crackverslaafden verstopt in een vuilnishoop op straat lagen te slapen. Omdat de overheid daar geen uitkeringen uitdeelt.
Maar er zijn ook veel mensen die er iets anders van willen maken. Als in: eigen schuld, had diegene maar een vak moeten leren ofzo.
En ergens snap ik die reflex ook wel, want het is makkelijker om het klein te maken dan om het echt te zien. Maar als je iets langer kijkt, zie je dat het vaak niet zo simpel is. Dat het soms gewoon een optelsom is van waar je vandaan komt, wat je hebt meegekregen, en wat er nog mogelijk was. Dat wanneer je met iemand praat die zich niet hoeft te verdoven maar wel in dezelfde situatie zit, het meestal niet zomaar een keuze is geweest. Maar eerder iets wat is meegegeven. Een soort erfelijk lot ofzo.
En wat ik daarin heb geleerd: je hoeft niet alles te verklaren om het wel te kunnen zien.
Maar goed, dat kan ik dus niet. Hoeft ook niet. Leef en laat leven enzo.
Mijn kijk was ook niet altijd hetzelfde. Dat is ontstaan, onderweg. Tijdens mijn reizen al. En daarna steeds meer, tot het punt dat ik niet meer zeker wist of iets bijzonder was, of gewoon iets wat ik normaal ben gaan vinden. Maar dat is het niet. En ik weiger om dat normaal te laten worden.
Inmiddels heb ik mijn leven zo ingericht dat ik een groter ‘verschil’ kan proberen te maken. De mensen die ik tegenkom hebben iets met elkaar gemeen: ze komen uit een werkelijkheid waar veel mensen wel van hebben gehoord, maar die vaak te ver weg blijft om echt binnen te laten.
Mensen die niet de keuzes en privileges hebben die ik wel heb. En met mij vele anderen. Voor hen wil ik er zijn. Iets terug doen. Omdat ze om hulp vragen. Wat ik echt heel cool vind als je dat durft.
Op reis gaf ik troost voer in de vorm van Pringles. Nu kan ik al iets meer proberen te betekenen voor sommigen van hen. Hopelijk breidt dat zich uit en koop ik ooit een school voor ze of zo. Kunnen ze een vak leren ;-).
Ik kan dit inmiddels doen zonder dat het me opvreet. Ik voel het nog steeds, maar ik neem het niet mee. Wanneer zij aan het woord zijn, speelt de film zich in mijn hoofd af. Daarna herinner ik mezelf eraan dat luisteren het enige is wat ik kan doen. Niet oplossen, niet invullen. Alleen er zijn. En ze daarna weer laten gaan met een warme glimlach en een ‘succes in de toekomst’.
Het ging nooit om mij, maar het verdient het nog steeds om gehoord te worden en ik ben iemand die daartoe bereid is.
We leven in een systeem dat allesbehalve perfect is. Er klopt veel niet in mijn ogen, maar dat wint het niet van wat het kan opleveren voor sommigen: kansen voor mensen die in hun eigen land kansloos zijn. Dat is waar ik aan bij wil dragen. Dat is wat er voor mij toe doet.
Ik heb nog steeds de hoofdrol in mijn eigen script, omdat ik er inmiddels achter ben waar deze afgelopen jaren over gingen: niet meer kiezen vanuit buitenaf, maar van binnenuit. Ik kies wat klopt en past bij mij. Het enige label dat ik bereid ben te dragen en het enige waar ik zelf naar wil leven is: autonomie.
Dat heeft een prijskaartje. Namelijk dat het voor sommige mensen aantrekkelijk lijkt, omdat het ultieme vrijheid uitstraalt. Maar ook aanstootgevend kan zijn voor mensen die sterk gevoelig zijn voor de meningen van anderen, omdat het tot andere keuzes leidt.
Waar ik nul boodschap aan heb, omdat ik niet leef vanuit overtuigen maar vanuit kloppen. En dat is niet altijd comfortabel voor anderen, maar wel zo aangenaam voor mij.
Alles heeft een keerzijde. Ook autonomie.
Tot slot
Misschien vindt de Lidl-caissière mij wel een rare snuiter omdat ze mijn verhaaltjes heeft gelezen. Misschien ben ik het zelfs ook wel. Ik weet niet wat ik en de schepper hebben afgesproken. Wat ik wel weet is dat, als dat de waarheid is, ik blij ben dat ik mijn hand heb opgestoken. Ik vind leren leuk en het schaamteloos delen daarvan is nou eenmaal part of wie ik ben.
Mocht de schepper meelezen voor wat betreft het hiernamaals: ik hoef geen do-overs in mijn volgende level. Ook niet met dezelfde mensen. Alles wat er niet meer is klopte niet en het heeft geen zin om het passend te proberen maken. Het is aan een ieder zelf om te willen luisteren, leren, ontdekken. Om bereid te zijn om je waarheid om te buigen, of in het midden te laten. Om ruimte te maken voor nieuwe inzichten. Om betekenis te geven aan dat wat je overkomt en daar mee om te gaan. Alles tezamen maakt je tot wie je bent.
Mocht iemand geloven in reïncarnatie en denken dat ik mezelf beschouw als moeder Theresa met mijn goedwillig lijkende hartje? Geen zorgen, dat is niet zo. De auditie voor de rol van de heilige maagd Maria heb ik in mijn beide pubertijden ook al zwaar verkloot. Ik ben gewoon Elise. Een mens, net als jij en ik. Die maar wat doet en probeert.
Toen ik vierendertig jaar geleden op deze aarde kwam, werd al gauw duidelijk dat ik nogal eigenzinnig ben.
En wat mij daarbij overeind houdt is één ding: altijd blijven lachen.
Ik geef het een naam: autonomie.
ELSEWHEREVISUAL 